بازی های خلاق

 

( ويژه ي كودكان بالاي سه سال)

هنگامی که کودک به سه سالگی می رسد، سؤالات بسیاری در مورد محیط اطرافش مطرح می کند. معمولاً گفته می شود چهار سالگی، سنی جادویی است زیرا در این سن کودک از خیالی خلاق برخوردار است و هرگز شبیه آن کودک بدعنق چندماه پیش نیست. کودک در این سن دستورات والدینش را اطاعت می کند، ولی از کیفیت انجام وظایفش نگران است. به همین دلیل معمولاً می پرسد: « آیا این طوری خوب است؟» اتفاق بزرگ در این سال، وارد شدن به کودکستان است. در این سن، بیشتر کودکان به خوبی سخن می گویند. معمولاً کودکان در این سن می توانند تا 10 بشمارند، ولی همچنان از شمردن سه یا چهار شیء عاجزند. به تنهایی یا با دوستانش بازی پزشک، خانواده یا فروشنده انجام می دهد. از ابتدای این سن، کودک می تواند اهمیت آنچه را که مکتوب است، بفهمد؛ زیرا او والدینش را مشاهده می کند که با لذت کتاب می خوانند. بهبود سخن گفتن و افزایش دایره لغات کودک، بهترین آمادگی برای نوشتن در این سال محسوب می شود. در این سن، حس لامسه کودکان بسیار مهم است. اگر خواستید این حس کودکتان را تقویت کنید، بگذارید هر آنچه را که دوست دارد، لمس کند.

 

 بازی کور

این بازی شبیه بازی معما است. دو چشم کودکتان را ببندید و در برابرش شیئی را که در منزل استفاده می شود، بگذارید. مشروط به اینکه آن شیء ناآشنا باشد. مثل: در قوطی باز کردن، دمپایی و ... در این بازی، کودکتان باید فقط از طریق لمس کردن اشیاء ، آنها را شناسایی کند. اگر کودکتان را ملزم کنید که در زمانی معین جواب دهد، بازی را پیچیده تر کنيد یا حتی می توانید زمانی که کودکتان می کوشد جواب را پیدا کند، با صدای بلند بشمارید. اين بازي براي بالاي سه سال مناسب است.

 

 جست و جو

کودکتان را وسط یک اتاق بگذارید و از او بخواهید به خوبی به اطرافش بنگرد. سپس او را از اتاق خارج کنید، زمانی که او خارج از اتاق است، یکی از اشیای داخل اتاق را جابه جا کنید. می توانید یکی از اشیا را از جایش حرکت دهید، یا اینکه به طور کامل آن را بردارید. هنگامی که کودکتان به اتاق بر می گردد، باید بفهمد چه چیزی تغییر کرده است. اگر با مشکل مواجه شد می توانید با جواب دادن به دو یا سه سؤالی که مطرح می کند، به او کمک کنید.

 

عقب نشینی بی انتها

در این بازی، از شیئی بزرگ و پیچیده شروع می نمایید و به تدریج عقب نشینی می کنید. به عنوان مثال می گویید: « در مدرسه، رستوران است.» کودکتان می تواند جواب دهد: « در رستوران آشپزخانه است.» همین طور ادامه می دهید: « در آشپزخانه یخچال است.»  ... می توانید بگویید: « دریخچال ظرفی است که در آن ظرف زردآلو            است.» « زردآلو هسته دارد، هسته آن بادامی شکل است.» و ... هنگامی که یکی از شما از ایجاد افکار عاجز ماند، نقطه شروع دیگری را پیشنهاد می کنید. ضرورتی ندارد که سخنانتان واقعی باشد، تمام تخیلات قابل قبول است.

 

 به دوستی گرفتن یک درخت!

اگر درخت بزرگی نزدیک منزلتان است می توانید با کودکتان قرار بگذارید که این درخت، دوستتان باشد. بهتر است این کار را در پایان فصل زمستان انجام دهید. این درخت را با اسمی نامگذاری کنید و به صورت منظم به دیدن آن بروید. از کودکتان بخواهید که این درخت را نقاشی کند. هنگامی که به منزل بازگشتید، در مورد آنچه که دیده اید با هم صحبت کنید. بدین ترتیب تغییراتی را که با گذشت فصل ها بر آن عارض می شود، ملاحظه خواهید کرد. مثلاً : رشد برگ ها، باز شدن گل ها و موجودات زنده ای که در آن ساکن هستند، مثل: لانه گنجشکان، حشراتی که روی ریشه یا داخل آن حرکت می کنند و ... .

 

 اشعار سریع

صفتی به کودکتان پیشنهاد کنید تا او برای ساختن تشبیه از آن بهره بگیرد. مثلاً بگویید: « بزرگ مثل؟ فیل.»، «قرمز مثل؟گوجه فرنگی.» یا « نرم مثل؟ پر. » گاهی اوقات بسیاری از جوابها را به سرعت می یابید، ولی گاهی شگفت زده می شوید؛ زیرا بعضی از جواب ها بیانگر قدرت ابتکار بسیار بالای کودکتان است.

برای متنوع کردن بازی، می توانید یک صفت برگزینید. سپس هر کدام از شما به نوبه خود، تشبیهی مختلف پیشنهاد دهید. اولین کسی که نتوانست فکری جدید بیابد، بازنده است.

 

 کلمه دوگانه

در برابر کودکتان مجموعه ای از هفت یا هشت کلمه بگویید. یکی از کلمات را دوبار تکرار کنید. کودکتان باید در این مجموعه، کلمه تکراری را بیابد. اگر خواستید بازی را پیچیده تر کنید، می توانید تعداد کلمات را بیشتر کنید یا کلماتی که به هیچ وجه شبیه هم نیستند، برگزینید.

 

 بازی غار

کودکتان را روبروی دیواری بنشانید که این دیوار با چراغی که در پشت آن گذاشته شده است، نورانی شده باشد. با این روش می توانید، سایه اشیای مختلف را روی دیوار منعکس کنید. کودکتان باید از روی سایه اشیاء، آنها را شناسایی کند. به تدریج می توانید با وارونه کردن اشیاء یا گذاشتن آنها در برابر چراغ، بازی را پیچیده تر کنید؛ زیرا در این حالت سایه آنها متغیر می شود. بکوشید این پدیده را برای کودکتان توضیح دهید.

 ارتباط مشترک چیست؟

لیستی که دارای چهار کلمه است به کودکتان پیشنهاد کنید. بین این کلمات باید یک ارتباط مشترک باشد. مثلاً : اسم چهار قطعه لوازم خانگی، چهار نوع میوه یا چهار نوع ماده برای آماده کردن غذا را بگویید. کودکتان باید ارتباط مشترک بین این کلمات را کشف کند. هر کدام از شما که برنده شدید، باید نقشتان را عوض کنید.

کدام پنهان شده است؟

پنج یا شش تصویر برگزینید و آنها را به کودکتان نشان دهید تا آنها را ببینند و چند ثانیه مورد بررسی قرار دهد. سپس از او بخواهید چشمانش را ببندد. یکی از تصاویر را پنهان کنید. کودکتان باید بفهمد که کدام تصویر پنهان شده است. بعد از آن، می توانید با زیاد کردن تدریجی تعداد تصاویر یا پنهان کردن دو تصویر، بازی را پیچیده تر نمایید.

 

قدم های ماهرانه!

این بازی مبتنی بر انجام بعضی کارهای ساده است که با پا انجام می شود. مثل: مرتب کردن تعدادی اسباب بازی کوچک در صندوق یا جعبه، ورق زدن صفحات مجله یا حتی نقاشی. برای انجام این کارها باید پابرهنه باشید. کودکتان را تشویق کنید تا در انجام این کارها با شما همراهی کند.

 

به چه فکر کنم؟

شما باید به سادگی در مورد شیئی که بسیار از آن استفاده می کنید، بیندیشید. سپس کودکتان سؤالات مختلفی از شما می پرسد و شما باید با بله و خیر گفتن به سؤالاتش جواب دهید تا شیئی را که به آن فکر می کنید، بیابد. بعد از آن می توانید نقشتان را عوض کنید. برای پیچیده تر کردن بازی، می توانید تعداد سؤالات را محدود کرد.

 

بازی لیوان های سه گانه

سه لیوان ضخیم بردارید و آنها را وارونه روی میز بگذارید. در برابر چشمان کودکتان، زیر یکی از لیوانها یک حبه قند قرار دهید. سپس به سرعت لیوان ها را روی میز بچرخانید و جای آنها را عوض کنید. کودک باید تشخیص دهد که زیر کدام لیوان حبه قند وجود دارد. اگر همان بار اول تشخیص داد، برنده است وگرنه باید بازی را از اول شروع کنید.

 

 این از کجا آمده است؟

اسم اشیای مختلفی را برای کودکتان بگویید. این بازی مبتنی بر شناسایی منبع اشیاست: شیر از گاو، عسل از زنبور، پشم از گوسفند و ... می باشد. بعد از مدتی، می توانید با سوق دادن کودکتان به سمت تحلیل، بازی را پیچیده تر کنید. صندوق از درختان ساخته شده است، زیرا چوبی است. همچنین می توانید گاهی اوقات، به دنبال منابع عجیب و غریب باشید. مثلاً مداد نصفش از درخت است، ولی سرب از کجا آمده است؟ کودک باید به کمک شما یک منبع حقیقی یا وهمی را تصویر کند.

 

مقایسه ها

به کودکتان یک جمله مقایسه ای پیشنهاد کنید، اما صفت آن جمله را نیاورید. مثلاً « ماشین ... از دوچرخه »، « فیل ... از موش». کودک باید در هر بار یک کلمه مناسب را بیابد. در تبادل نقش و خطاهای کودک، به منظور شناسایی آنچه کودکتان به آن می اندیشد، تردید نکنید.

 در جست و جوی نقاشی

کتاب نقاشی یا مجله ای عادی بردارید و برای کودکتان یک تصویر یا نقاشی برگزینید و به توصیف آن بپردازید. مثلاً به او بگویید: « من مردی را می بینم که کلاهی سیاه رنگ بر سر دارد. عبای قرمزش را پوشیده و سوار بر اسبش از رودخانه می گذرد. » سپس کتاب را ببندید و آن را به کودکتان بدهید تا به سرعت تصویری که توصیف کردید، بیابد. هر قدر تصاویر یا نقاشی های کتاب بیشتر باشد، بازی سخت تر می شود، حتی می توانید فقط با توصیف عناصر ثانویه در تصویر، بازی را پیچیده تر کنید.

 

داستان تصویر

 

یک تصویر یا نقاشی را از مجله برگزینید. بازی بر اساس این تصویر است. کودک باید یک داستان خلق کند، طوری که آن تصویر نقطه شروع یا پایان آن داستان باشد. این بازی بسیار سخت است. برای شروع داستان، می توانید به سادگی در مورد آن تصویر با کودکتان بحث و گفتگو کنید. مثلاً بگویید: « مردم داخل تصویر، چه کسانی هستند؟ چه کار می کنند؟ و چرا این کارها را انجام می دهند؟ اکنون برای آنها چه اتفاقی خواهد افتاد. »

 

هزار استفاده

این بازی مبتنی بر استفاده های گوناگون یک شیء ساده مثل: کتاب، دمپایی، بشقاب و ... است. هر کدام از شما باید به نوبه خود استفاده جدیدی از آن شیء را پیشنهاد دهید، تا اینکه موارد استفاده آن به پایان برسند. سپس شیء دیگری را برگزینید.

 

 به بازار رفتم ...

این بازی یک بازی سنتی از بازی های تمرین حافظه است. در این بازی، بازیکن اول بایستی شروع کند. مثلاً می گوید: « به بازار رفتم و یک خودکار خریدم. » بازیکن دوم تکرار می کند: « به بازار رفتم و خودکار، پنیر و کفش خریدم. » و ... این بازی مبتنی بر حفظ تمام کلمات داخل لیست و تکرار بدون خطای آنها می باشد. بازیکن باید عبارتی که مقدمه را تشکیل می دهد، فراموش نکند. در این بازی، اولین کسی که در بیان کلمات داخل لیست اشتباه کرد، بازنده است. بازیکنان برای پیچیده کردن بازی می توانند اشیای بسیار عجیبی وارد لیست خریدهایشان بکنند.

 

بازی اضداد

به کودکتان یک صفت پیشنهاد کنید. او در مقابل باید با صفتی متضاد آن را جواب دهد. بعضی اضداد بدیهی هستند. مثل: سفید/ سیاه ، کوچک/ بزرگ ، سنگین / سبک و ... . بعضی دیگر باعث بحث و جدل می شوند. مثلاً متضاد « زرد » یا « بی رمقی » چیست؟ می توانید از طریق جست و جوی جفت ها (مذکر، مؤنث) این بازی را متنوع کنید. مثلاً اسم مذکر یک حیوان را به کودکتان بگویید تا او اسم مؤنث آن حیوان را بیابد، یا اینکه می توانید اسم مؤنث را بگویید و کودکتان اسم مذکر آن حیوان را بیابد.

 

 ابزار حکایات

از کودکتان بخواهید به شیوه ای تصادفی، کتابی را باز کند و با انگشت به کلمه ای اشاره نماید (توجه داشته باشید که اسم یا صفت برگزینید.) این کار را سه بار انجام دهید. بدین ترتیب، به سه کلمه ای می رسید که هیچ ارتباطی با هم ندارند. این بازی مبتنی بر خلق داستانی است که باید در آن از این کلمات استفاده شود. ضرورتی ندارد که کلمات از کتاب باشد. می توانید به طور تصادفی و اتفاقی این کلمات را پیشنهاد دهید؛ ولی در هر حال، انتخاب کلمات باید با جدیت در ابتدای بازی انجام گیرد.

 

کلمه ای که با حرف ... شروع می شود.

 

در این بازی، شما باید به کودکتان حرفی را پیشنهاد دهید و هر یک از شما به نوبه خود باید در مدت زمان کوتاهی، کلمه ای را که با این حرف شروع می شود، بگوید. اولین کسی که از ایجاد کلمه جدید ناتوان ماند، بازنده است. برای متنوع کردن بازی می توانید به کودکتان حرفی پیشنهاد دهید و کودک تعداد بیشتری از کلماتی را که با این حرف شروع می شود، بیابد. کلمات او را بشمارید. بیان کلمه تکراری ممنوع است. بدین ترتیب، هنگامی که دیگر نتوانست کلمه جدیدی بیابد، او باید به شما یک حرف پیشنهاد دهد. باید در این بازی رکورد بشکنید. فراموش نکنید که باید در شمردن به او کمک نمایید و معانی کلماتی را که نمی داند برایش توضیح دهید. 

 

 

 بازگشت زمان به عقب

این بازی بسیار ساده است و باعث می شود که کودک مفهوم گذشت زمان را بیاموزد. می توانید اوقات قبل از ظهر را برایش یادآوری کنید. مثلاً اگر به مهدکودک می رود، می توانید وقت صبحانه ای که اکنون آن را خورده است، به یادش بیاورید. بگذارید کودکتان به کارهایی که مدت کمی قبل از این انجام داده بود، برگردد. نتیجه این بازی، همانند گفت و گوی زیر خواهد بود:

    قبل از خوردن صبحانه چه کاری انجام دادی؟

    لباس پوشیدم.

    قبل از اینکه لباس بپوشی، چه؟

    از خواب بیدار شدم.

    قبل از آن چه؟ آیا تو مطمئن هستی؟

    آه نه، اول صورتم را شستم.

    قبل از آن؟

    قبل از آن از خواب بیدار شدم.

هر چه قدر در این مکالمات، به عقب برگردید، بازی بهتر می شود و سرگرمی و لذت بیشتری را برای شما فراهم می کند.

 

پلیس بازی

چشمان کودکتان را ببندید، تا نقش پلیس را بازی کند. در برابر او شیئی بگذارید تا از آن محافظت کند. کودکتان نباید آن شیء را بگیرد یا به آن دست بزند، اما شما باید بکوشید آن شیء را به دست آورید. کودکتان باید به دقت گوش دهد و مانع شما شود. بدین ترتیب، اگر شما را گرفت یا اگر توانستید شیء را بردارید، نقشتان را عوض کنید.

 

داستانی که دو نفر آن را تعریف کنند.

در این بازی، کودکتان نقطه شروع یک داستان را پیشنهاد می کند. سپس جمله اول را برایتان می گوید و شما باید جمله دوم را کامل کنید. سپس کودکتان جمله سوم را ادامه می دهد و ...  بدین ترتیب، قصه دوگانه شما کامل می شود. برای تضمین نقطه شروع مناسب، بهتر است که شما  قصه را شروع کنید و به سرعت شخصیت ها و موقعیت ها را مشخص سازید، این مسئله به سطح تخیل کودکتان بستگی دارد.

 

شنا می کند یا پرواز می کند.

برای کودکتان داستان شخص خیالبافی را تعریف کنید و در آن از اشیا یا حیواناتی که به پرواز درآمده اند یا در سطح آب شنا می کنند، سخن بگویید. بازی به این صورت است که بعد از اینکه هر یک از این اشیا یا حیوانات را نام بردید، کودکتان باید حرف شما را قطع کند و بگوید: « پرواز می کند یا شنا می کند. » این بازی موجب تقویت قدرت کودک در گوش دادن و توجه کردن می شود. هرچه هیجان و تشویق داستان بیشتر باشد، پیچیدگی آن بیشتر می شود.

 

 بازیگر کوچک

جمله معمولی ساده ای که تعداد کلمات آن بیشتر از 10 یا 12 کلمه نباشد، برگزینید. مثلاً : « امروز صبح بیدار شدم و به مهدکودک رفتم. » بازی به این صورت است که کودکتان این عبارت را با حالتهای مختلف، مثل: خوشحال، غمگین، خسته و سرشار از مهربانی تکرار کند. اگر ابتدا این نقش ها را برایش انجام دهید، به سرعت خواهد آموخت.

تهيه و تنظيم مطلب: زهرا فدايي

مشاور مركز پايش رشد و تحول آفتاب

 

 

لیست نظرات

نام شما:   
آدرس ایمیل:  
نظر شما: 
 
تاکنون نظری برای این مقاله ثبت نشده است
 
سوال از مشاور
نام و نام خانوادگی شما:  
نشانی الکترونیک:   
متن خود را وارد کنید:
 
آمار و ارقام
مقالات: 183
کاربران: 532
کل بازدیدها:293508

به جدید ترین عضو سایت سمیه عزیزی خوش آمد میگوییم.